Informacje techniczne
Dziesięć stanów krawędzi skrawającej, które spotkają Państwo w każdej operacji. Strona wyjściowa działu technicznego: wyjaśnia, jak odróżnić jeden rodzaj uszkodzenia od drugiego.
Połowa błędów w cechu zaczyna się od złego rozpoznania. Wykruszenia i odkształcenie plastyczne z odległości wyciągniętej ręki wyglądają podobnie, ale lekarstwa są przeciwne: pierwsze wymaga bardziej ciągliwego gatunku, drugie — mniejszej prędkości i lepszej odporności cieplnej. Dlatego pierwszy krok jest zawsze ten sam: obejrzeć krawędź pod powiększeniem.
To nie jest usterka. Krawędź zawsze się zużywa; pytanie tylko, czy dzieje się to przewidywalnie i czy zdążą Państwo wymienić płytkę, zanim zużycie zamieni się w awarię.
Równe, jasne pasmo wzdłuż krawędzi po stronie powierzchni przyłożenia. Rośnie stopniowo i równomiernie.
Pogarsza się jakość powierzchni, a wymiar detalu powoli ucieka w jedną stronę.
Wgłębienie na powierzchni natarcia nieco za krawędzią — tam, gdzie ślizga się wiór. Widoczne tylko z góry, pod kątem.
Pogarsza się odprowadzenie wióra i powierzchnia detalu. Gdy krater dojdzie do krawędzi, krawędź się ścienia i pęka bez ostrzeżenia.
Za duża prędkość skrawania: temperatura w miejscu styku wióra z powierzchnią natarcia.
Drobne wyłamania wzdłuż krawędzi, poszarpana linia zamiast prostej.
Rosną siły skrawania i cierpi jakość powierzchni.
Nie drobne wyłamania, lecz duże złamanie albo pęknięcie w poprzek krawędzi. Następuje nagle.
Trwałość staje się nieprzewidywalna: jedna płytka wytrzymuje całą serię, następna niszczy się na pierwszym detalu.
Krawędź robi się piłkowana, z drobnymi ząbkami wzdłuż niej.
Na detalu powstaje zadzior, a siły skrawania rosną.
Jednocześnie za duży posuw i za duża prędkość skrawania.
Naroże nie jest ani złamane, ani zużyte, lecz „popłynęło” — osiadło i rozpłaszczyło się. Często razem z pęknięciami na samym narożu.
Ucieka wymiar detalu, a potem krawędź niszczy się katastrofalnie.
Szereg równoległych pęknięć w poprzek krawędzi, jak grzebień, w mniej więcej równych odstępach.
Między pęknięciami wyłamują się odłamki i krawędź się rozsypuje.
Wahania temperatury, a nie sama temperatura: skrawanie przerywane, frezowanie, przerywane podawanie chłodziwa. Nadmierne Vc i f pogarszają sprawę.
Pęknięcia pojawiają się na krawędzi już mocno zużytej — jako przedłużenie pasma zużycia, a nie samodzielnie.
Gwałtownie pogarsza się obrobiona powierzchnia, a wymiar detalu skacze.
Za duża prędkość skrawania plus praca płytką ponad jej trwałość.
Materiał obrabiany przyklejony do krawędzi; w miejscach, gdzie narost się oderwał, zostają wyrwane ubytki.
Cierpi powierzchnia, rosną siły skrawania, a wymiar skacze z detalu na detal.
Za mała prędkość skrawania w materiale skłonnym do nalepiania.
Powłoka odchodzi płatami, odsłaniając podłoże; krawędź wygląda na plamiastą.
Odsłonięte podłoże zużywa się znacznie szybciej, a potem następuje zniszczenie krawędzi.
| Rodzaj uszkodzenia | Do czego prowadzi | Przyczyny | Działania |
|---|---|---|---|
| Zużycie na powierzchni przyłożenia przy narożu | Jakość powierzchni, dokładność wymiarowa | Za duże Vc; wyczerpana trwałość | Zmniejszyć Vc; gatunek o wyższej odporności na zużycie |
| Zużycie wrębowe | Zadzior na detalu, rosnące siły skrawania | Za duże f i Vc | Ostrzejsza krawędź; zmniejszyć Vc; gatunek o lepszej odporności cieplnej |
| Zużycie kraterowe | Gorsze odprowadzenie wióra, gorsza powierzchnia | Za duże Vc | Zmniejszyć Vc; gatunek do obróbki z dużymi prędkościami (cermet, powłoka Al₂O₃) |
| Odkształcenie plastyczne | Zmiana wymiaru detalu, pęknięcia na narożu | Bardzo duże obciążenie; niewłaściwy gatunek | Mocniejszy gatunek; zmniejszyć f i ap |
| Pękanie wywołane zużyciem | Gwałtowne pogorszenie powierzchni, skok wymiaru | Za duże Vc | Skrócić trwałość na przejściach zgrubnych; gatunek o wyższej odporności na zużycie |
| Wykruszenia | Rosnące siły skrawania, gorsza powierzchnia | Za duże f; drgania; niesztywne ustawienie | Zmniejszyć f i ap; sztywniejsza oprawka; mocniejszy gatunek |
| Pękanie od narostu | Gorsza powierzchnia, rosnące siły skrawania | Za małe Vc | Zwiększyć Vc; dokładniejsza geometria krawędzi (kąt natarcia, fazka) |
| Złamanie mechaniczne | Pęknięcia, nieprzewidywalna trwałość | Za duże f i ap; drgania | Mocniejszy gatunek; zwiększyć fazkę i rε; sztywniejsza oprawka |
| Pęknięcia cieplne, szok cieplny | Grzebień pęknięć, wykruszenia między nimi | Za duże Vc i f; skrawanie przerywane i frezowanie | Zmniejszyć f i Vc; przejść na skrawanie na sucho |
| Złuszczanie powłoki | Gwałtownie przyspieszone zużycie odsłoniętego podłoża | Płytka za mało mocna; oprawka za mało sztywna | Mocniejszy gatunek (TiC na CBN); sztywniejsza oprawka; inne przygotowanie krawędzi |
Jedno spojrzenie na krawędź zastępuje trzy próbne serie z różnymi gatunkami. Płytka już zapisała, co się z nią stało.
Gdy zużycie jest normalne, można je zmierzyć i powiązać z liczbą detali. Wymiana awaryjna staje się planowa.
Większość płytek „nie do użytku” w rzeczywistości pracuje — tylko nie w tych warunkach. Prawidłowa diagnoza zostawia je w asortymencie.
